Een gietijzeren pan onderhouden: inbranden, schoonmaken en roest verhelpen

Een gietijzeren pan onderhoud je in drie stappen: spoel hem na gebruik af met heet water en een borstel, droog hem meteen goed, bij voorkeur even op het vuur, en wrijf er een dun laagje olie in. Zet hem nooit in de vaatwasser en laat hem niet in water staan. Geëmailleerd gietijzer vraagt minder: dat hoef je niet in te branden of in te vetten.

Heb je ruw of geëmailleerd gietijzer?

Ruw gietijzer is matzwart en voelt licht korrelig aan. Het krijgt zijn antiaanbaklaag door het inbranden: olie die bij hoge temperatuur uithardt tot een laagje dat met elk gebruik sterker wordt. Geëmailleerd gietijzer, zoals de meeste gekleurde stoofpannen, heeft een glasachtige laag aan de binnen- en buitenkant. Die laag beschermt het ijzer, dus roest en inbranden zijn daar geen onderwerp.

Hoe brand je een gietijzeren pan in?

1. Was de pan met warm water en een beetje afwasmiddel, en droog hem helemaal.
2. Verwarm de oven voor op 220 °C.
3. Wrijf de hele pan, ook de buitenkant en het handvat, in met een heel dun laagje neutrale olie met een hoog rookpunt, zoals zonnebloem- of koolzaadolie.
4. Veeg met een schone doek zoveel mogelijk olie weer weg. Een te dikke laag wordt plakkerig.
5. Zet de pan ondersteboven in de oven, met een bakplaat of aluminiumfolie op het rooster eronder, en laat hem een uur staan.
6. Zet de oven uit en laat de pan erin afkoelen. Herhaal dit twee of drie keer voor een stevige basislaag.

Veel pannen worden al voorgebrand verkocht. Die kun je meteen gebruiken; de laag wordt beter naarmate je er vaker in bakt, zeker met vet.

Hoe maak je gietijzer schoon na gebruik?

• Laat de pan iets afkoelen en spoel hem dan af met heet water. Giet nooit koud water in een hete pan: door het temperatuurverschil kan gietijzer barsten.
• Gebruik een afwasborstel of een pannenschraper. Een beetje afwasmiddel mag, een ingebrande laag kan daar tegen; schuurmiddel en staalwol laat je liggen.
• Zit er iets vastgebakken? Kook een laagje water in de pan en schraap het los, of schuur met grof zout en een druppel olie.
• Droog de pan meteen af en zet hem een paar minuten op een laag vuur, zodat al het vocht verdampt.
• Wrijf er warm nog een paar druppels olie in en veeg het overschot weg.

Wat doe je als je gietijzeren pan roest?

Roest op ruw gietijzer is bijna altijd te verhelpen. Schuur de roestplekken weg met staalwol tot je weer kaal, grijs metaal ziet, was de pan, droog hem grondig en brand hem daarna opnieuw in zoals hierboven. Oppervlakkige roest van een pan die nat is weggezet, verdwijnt vaak al met een schuursponsje en een nieuwe laag olie.

Hoe onderhoud je geëmailleerd gietijzer?

• Verwarm de pan geleidelijk op een laag tot middelhoog vuur en zet hem nooit leeg op een hoge stand: email kan barsten of verkleuren.
• Gebruik houten, siliconen of kunststof keukengerei; metaal kan het email krassen en doen afschilferen.
• Laat de pan afkoelen voordat je hem afwast, en was hem met de hand met warm water en afwasmiddel. Ook als de fabrikant de pan vaatwasserbestendig noemt, blijft het email mooier met handwas.
• Aangekoekte resten week je los met warm water en een eetlepel zuiveringszout.

Kun je zure gerechten maken in gietijzer?

In geëmailleerd gietijzer wel. In ruw gietijzer kun je af en toe een tomatensaus of een gerecht met wijn maken, maar laat het niet urenlang sudderen en bewaar geen eten in de pan: zuur tast de ingebrande laag aan en kan een metaalsmaak geven. Een pan met een stevige, goed opgebouwde laag kan er beter tegen dan een nieuwe.

Gietijzer in ons assortiment

Bekijk alle producten van gietijzer of emaille, of kijk in Potten & Pannen. Gietijzer werkt op elke warmtebron, ook op inductie; lees daarover meer in onze gids over pannen voor inductie.